Spalarnia odpadów
Pytanie, czy instalacja ma powstać, pozostało sporne do referendum w 2023 r.
WniosekPytanie „czy budować” rozstrzygać przed kontraktowaniem pełnej dokumentacji.
Ta strona jest kontynuacją listu Fundacji Napraw Sobie Miasto. Diagnoza dotyczy jednej inwestycji Twojego urzędu, nie wymaga logowania, a odpowiedzi zostają w przeglądarce.
Dla prezydentów, burmistrzów i zespołów prowadzących inwestycje
Sprawdź, co trzeba wyjaśnić przed kolejną decyzją o inwestycji.
Odpowiedz na sześć pytań o jedną inwestycję. Otrzymasz kartę na naradę: co sprawdzić najpierw, kto powinien być przy stole i jakich informacji jeszcze brakuje.
- około 5 minut
- bez logowania i bez e-maila
- odpowiedzi nie opuszczają przeglądarki
Rozpocznij diagnozę
Wolisz najpierw zebrać odpowiedzi z zespołem? Pusta karta pytań do druku.
Karta decyzji: przebudowa placu przy ratuszu
Najpierw sprawdź
Uzgodnij decydenta
Plac leży przy drodze wojewódzkiej. Miasto przedstawia stanowisko i skutki zarządowi województwa i nie obiecuje mieszkańcom decyzji, której samo nie wyda.
Informacje do uzupełnienia
- Czy termin dotacji ogranicza korektę projektu.
- Które grupy poniosą koszty, a które odniosą korzyści.
Jak to działa
Trzy kroki, z których tylko pierwsze dwa są potrzebne.
Krok 1
Sześć pytań o jedną inwestycję
Cel i otwarta decyzja, decydent, finansowanie, koszty i korzyści, etap, wpływ mieszkańców. Przy każdym pytaniu można odpowiedzieć „nie mam tej informacji”.
Krok 2
Karta na naradę
Jedna strona do wydruku albo PDF: co sprawdzić, kto powinien być przy stole, najbliższa decyzja trudna do cofnięcia i lista brakujących informacji.
Krok 3, jeśli chcesz
Rozmowa z Fundacją
30 minut o jednej inwestycji, bezpłatnie i bez dokumentów na start. Kontakt zostawiasz dopiero, gdy sam o nim zdecydujesz.
Decyzja trudna do cofnięcia to moment, po którym korekta inwestycji będzie trudniejsza albo droższa: zamówienie dokumentacji, przetarg, decyzja planistyczna, umowa albo istotna zmiana zakresu. Karta pomaga przygotować się do najbliższego z nich.
Skąd są reguły
Karta rozpoznaje sześć mechanizmów sporu o inwestycję.
Reguły powstały z analizy inwestycji z widocznym sporem albo zmianą. Są jawne i mają wersję.
30
inwestycji z widocznym sporem albo zmianą przeanalizowanych przy budowie reguł
8
z nich to polskie przypadki, opisane niżej
6
mechanizmów decyzji, które karta rozpoznaje w odpowiedziach
1.1
wersja reguł wyniku z 29.09.2026. Każda zmiana logiki dostaje nowy numer i datę.
Sześć mechanizmów
Każdy mechanizm to jedno pytanie kontrolne.
Mechanizm 01
Cel lub lokalizacja bez trwałego mandatu.
Pytanie kontrolneKiedy i przez kogo zamknięto decyzję „czy” oraz „gdzie”?
Mechanizm 02
Wariant wybrany przed poznaniem skutków lokalnych.
Pytanie kontrolneCzy ujawniono porównywalne warianty i konsekwencje dla dotkniętych grup?
Mechanizm 03
Niewłaściwy tryb prawny albo luka w procedurze.
Pytanie kontrolneKtóry akt i która decyzja wymagają udziału, zawiadomienia lub zgody?
Mechanizm 04
Niestabilny zakres, kontrakt albo wykonawca.
Pytanie kontrolneCo zmieniło się w zamówieniu i czy zmiana wystąpiłaby bez protestu?
Mechanizm 05
Brak uzgodnienia między władzami i podmiotami.
Pytanie kontrolneKto decyduje, kto płaci i kto może zablokować wykonanie?
Mechanizm 06
Spór o to, kto ponosi szkody, a kto korzysta.
Pytanie kontrolneKto ponosi największe obciążenia, także wśród osób bez reprezentacji?
Osiem polskich przypadków
Co się stało i czego to uczy.
Spalarnia
Referendum przy rozwiniętym sporze nie przyniosło wiążącej decyzji.
WniosekPrzed głosowaniem ujawnić warianty i pełne konsekwencje.
Plac Inwalidów
Po kontrowersjach odstąpiono od projektu z pozwoleniem na budowę.
WniosekWartość porzuconych opracowań rejestrować osobno od nowej inwestycji.
Stadion
Po koncepcji i programie funkcjonalnym pojawiła się nowa wizja obiektu.
WniosekUstalić program i fazować zlecenia przed kosztowną koncepcją.
Nowowiejskiego, Sporna, Cicha
Prywatna inwestycja powiązana z decyzjami publicznymi, spór o zieleń i skalę zabudowy.
WniosekPrzed decyzją wskazać sporne funkcje przestrzeni i drzewa oraz skutki każdego wariantu.
Tramwaj do Mistrzejowic
Spotkania z mieszkańcami odbyły się po przekazaniu terenu budowy.
WniosekKażdą uwagę łączyć z datą, zmianą dokumentacji i ewentualnym roszczeniem wykonawcy.
S17 Wschodnia Obwodnica
Po długim cyklu wariantowym zamówiono kolejne studium, a wcześniejszą umowę rozwiązano.
WniosekEwidencjonować produkt, płatność, wykorzystanie i przyczynę ponownego wykonania.
S7
Po sprzeciwie wobec wariantów A-F GDDKiA wycofała rekomendację i poszerzyła obszar analizy.
WniosekPrzed wyborem nowego wariantu ujawnić przydatność dotychczasowych opracowań i macierz wariantów.
To dobór przypadków z widocznym sporem lub zmianą. Służą do rozpoznawania mechanizmów decyzji. Nie pozwalają obliczyć częstości sporów, skuteczności konsultacji ani jakości władz danego miasta. Wydatki na przygotowanie projektu, referendum albo spór nie są automatycznie stratą z powodu braku konsultacji.
Pytania
Najczęściej zadawane pytania.
Czy moje odpowiedzi gdzieś trafiają?
Odpowiedzi i nazwa inwestycji pozostają w tej przeglądarce i nie trafiają na nasz serwer. Statystyka portalu zapisuje tylko zdarzenia użycia narzędzia, np. rozpoczęcie, numer kroku, ukończenie i druk, bez treści odpowiedzi. Narzędzia statystyki i odbiorców danych opisuje polityka prywatności. Streszczenie karty trafia do Fundacji wyłącznie wtedy, gdy przy prośbie o rozmowę sam zaznaczysz „Dołącz streszczenie”.
Czy to ocena naszej gminy albo naszego projektu?
Nie. Karta wskazuje, co sprawdzić i kogo zaprosić. Nie nadaje punktów ani kolorów ryzyka, nie liczy „szansy na protest” i nie rekomenduje kontynuacji ani zatrzymania - kontynuacja, korekta i zatrzymanie są równorzędnymi ścieżkami. „Nie mam tej informacji” jest poprawną odpowiedzią i trafia na listę do uzupełnienia.
Czy karta zastępuje radcę prawnego albo skarbnika?
Nie. Porządkuje pytania i warianty. Procedurę, dopuszczalność zmiany umowy i warunki dotacji sprawdzają radca prawny i skarbnik urzędu. Karta nie chroni przed kontrolą, ale pozwala odtworzyć przesłanki decyzji.
Ile to kosztuje?
Diagnoza, karta, pełny materiał i pierwsza rozmowa są bezpłatne. O dalszej pracy rozmawiamy dopiero wtedy, gdy wiadomo, której inwestycji dotyczy i na jakim jest etapie.
Kto stoi za narzędziem?
Fundacja Napraw Sobie Miasto (KRS 0000432589), działa od 2012 roku. W 2026 r. prowadziła hackathon urbanistyczny „Stare Miasto: OdNowa” dla Częstochowy, program #szkolneklimaty dla Krakowa i Szkołę Prototypowania nad Zalewem Nakło-Chechło dla Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Opisy są w projektach, raporty w publikacjach.
Pełny materiał
Trzydzieści przypadków, pytania kontrolne i rachunek trzech ścieżek.
PDF, 24 strony: przypadki z oznaczeniem, które kwoty potwierdza źródło pierwotne, pytania kontrolne dla planu ogólnego, planu miejscowego, ZPI, decyzji środowiskowej i zmiany umowy, trzy scenariusze dla dotacji i wariant minimalny dla małego urzędu.
